Kasza gryczana czyli krzem na talerzu.

0

W Polsce kasze jadano od stuleci. ByA�a waA?nym skA�adnikiem jadA�ospisu zarA?wno ludzi ubogich, jak i szlachty. Wtedy doceniano smak kasz, dziA� wiemy A?e majA� teA? duA?o waA?nych dla zdrowia skA�adnikA?w. Zasada jest taka – im mniej przetworzona kasza, tym lepsza. Jedzenie jej w chA�odne zimowe dni pozwala na rozgrzanie organizmu.

Kasza gryczana (hreczana) nie zalicza siA� do zbA?A? (jak np. kasza jA�czmienna czy manna). Drobne brA�zowe ziarenka o trA?jkA�tnych bokach sA� owocem niewielkiej, dorastajA�cej do 60 cm roA�liny wydajA�cej pachnA�ce kwiaty barwy od biaA�ej a�� jak w a�zPanu Tadeuszua�? opisuje Mickiewicz (a�zgryka jak A�nieg biaA�aa�?) a�� do rA?A?owej.

W kaszy tej znajdziemy mnA?stwo biaA�ka roA�linnego zbliA?onego wA�aA�ciwoA�ciami do biaA�ek obecnych w roA�linach strA�czkowych. Jest ono o wiele cenniejsze niA? to pochodzA�ce ze zbA?A?, gdyA? – w przeciwieA�stwie do nich – jest dla nas lepiej przyswajalne. Z biaA�ek tych nasz organizm pozyskuje ponadto aminokwasy, ktA?rych nie jest w stanie sam wytworzyA�. NaleA?A� do nich np. lizyna i tryptofan – pomocne chociaA?by w regulacji nastroju. WiA�kszoA�A� produktA?w zboA?owych ma za maA�A� zawartoA�A� lizyny (tzw. aminokwas ograniczajA�cy). Natomiast w kaszy gryczanej zawartoA�A� tego aminokwasu jest stosunkowa duA?a i dziA�ki temu jej biaA�ko charakteryzuje siA� wysokA� wartoA�ciA� odA?ywczA�.

Jest dobrym A?rA?dA�em przeciwutleniaczy takich jak: rutyna, kwercetyna, pelargonidyna, procyjanidyna. Dla porA?wnania a�� pA?A� butelki czerwonego wina, uwaA?anego za dobre A?rA?dA�o przeciwutleniaczy, dostarcza A�A�cznie 5 razy mniej polifenoli i od 10 do 23 razy mniej rutyny. Za sprawA� wysokiej zawartoA�ci rutyny i kwercetyny kasza gryczana wzmacnia naczynia krwionoA�ne i zwiA�ksza ich szczelnoA�A�. DziA�ki temu moA?e zapobiegaA� powstawaniu A?ylakA?w, czerwonych przebarwieA� na skA?rze (tzw. pajA�czkA?w), a takA?e obrzA�kA?w. Ma wA�aA�ciwoA�ci przeciwzakrzepowe, co pozytywnie wpA�ywa na leczenie choroby niedokrwiennej serca, moA?e chroniA� przed udarami i zawaA�ami. Innymi zaletami kaszy gryczanej, wynikajA�cymi z wysokiej zawartoA�ci przeciwutleniaczy, jest spowalnianie procesA?w starzenia siA�, dziaA�anie wspomagajA�ce odpornoA�A� organizmu, przeciwnowotworowe, a nawet regulujA�ce gospodarkA� hormonalnA� i przeciwbakteryjne (zwA�aszcza na bakterie wywoA�ujA�ce zakaA?enie ukA�adu moczowego).

Kasza gryczana jest bogatym A?rA?dA�em witamin z grupy B, co wiA�cej w gryce znajdujA� siA� biaA�ka, ktA?re wiA�A?A� witaminA� , dziA�ki czemu jest lepiej przyswajana przez organizm. Poza tym w gryce znajdziemy niacynA�, kwas foliowy, kwas pantotenowy i witaminA� E.

Pomaga w niedokrwistoA�ci przez duA?A� zawartoA�A� witaminy E, kwasu foliowego i A?elaza. DziA�ki temu wskazana jest w przypadku obfitych miesiA�czek oraz u osA?b z moA?liwA� anemiA�.

Kasza gryczana jest cennym A?rA?dA�em magnezu, doskonale regeneruje nasz ukA�ad nerwowy dlatego zaleca siA� jej spoA?ywanie dla wszystkich w okresach wzmoA?onego stresu.

Kto powinien jeA�A� kaszA� gryczanA�?

a�� osoby chore na cukrzycA�
a�� osoby cierpiA�ce na chorobA� niedokrwiennA� serca
a�� kobiety chore na zespA?A� policystycznych jajnikA?w
a�� kobiety w okresie menopauzy
a�� osoby odchudzajA�ce siA�
a�� kobiety w ciA�A?y i planujA�ce dziecko
a�� chorzy na celiakiA�
a�� osoby prowadzA�ce stresujA�cy tryb A?ycia, pijA�ce duA?o kawy i cierpiA�ce na bezsennoA�A�
a�� osoby podatne na pA�kanie naczyA� krwionoA�nych, cierpiA�ce na A?ylaki, obrzA�ki

Kto powinien unikaA� kaszy gryczanej?

a�� Osoby z niewydolnoA�ciA� nerek.
a�� ChorujA�cy na wrzody A?oA�A�dka i dwunastnicy

RozrA?A?niamy dwa rodzaje kaszy gryczanej: niepalonA� grubA� (tzw. biaA�A�) i wspominanA� krakowskA�, ktA?ra jest jasna i ma A�agodny smak, a powstaje z A�amanych, niepalonych ziaren gryki, oraz tzw. praA?onA�, bardziej popularnA� od niepraA?onej (niepalonej), ktA?ra ma orzechowA� barwA� i charakterystyczny, dosyA� intensywny smak. PraA?ona jest mniej wartoA�ciowa, poniewaA? w procesie podgrzewania ginie czA�A�A� witamin. Dodam, A?e kasza gryczana doskonale wiA�A?e ciasto, moA?na wiA�c jej uA?ywaA� jako zamiennik jaj.
W sprzedaA?y jest rA?wnieA? kasza krakowska. A?atwo jA� pomyliA� z drobnA� kaszA� jA�czmiennA�. Krakowska to najbardziej rozdrobniona odmiana gryczanych ziaren, ktA?re w procesie polerowania tracA� sporo skA�adnikA?w odA?ywczych. ByA�a ulubionA� kaszA� krA?lowej Anny Jagiellonki (A?ony Stefana Batorego), ktA?ra kazaA�a jA� sobie sprowadzaA� z Krakowa (stA�d nazwa kaszy) po przeniesieniu siA� na Mazowsze. TA� kaszA� przyrzA�dza siA� na sA�ono i sA�odko, a kasza krakowska z rodzynkami, nazywana krA?lewskA�, to oryginalny staropolski deser. MoA?na jA� podawaA� polanA� sokiem z wiA�ni lub konfiturA�.

PoniewaA? kasza gryczana jest produktem bezglutenowym mogA� jA� jeA�A� osoby chore na celiakiA� (chorobA� zwiA�zanA� z nietolerancjA� glutenu). Przeciwwskazaniem do jej spoA?ywania jest natomiast przewlekA�e zapalenie trzustki. Grube kasze powinno siA� takA?e ograniczyA� cierpiA�c na przykA�ad na przewlekA�y nieA?yt jelit, zaparcia nawykowe, a takA?e w biegunkowej postaci zespoA�u jelita draA?liwego.

Nie kaA?dy jednak wie, A?e co prawda zawiera ona w sobie wiA�cej kalorii niA? kotlet cielA�cy, jednak sA� one A�atwiej przyswajane i szybciej przetwarzane w energiA�, co powoduje, A?e po obfitym posiA�ku, w skA�ad, ktA?rego wchodzi kasza, nie czujemy siA� peA�ni i ociA�A?ali, a energii starcza nam na wiele godzin.

WaA?ne

Kasza gryczana nie zakwasza organizmu w przeciwieA�stwie do innych kasz.
Nie ma w niej glutenu, dlatego mogA� jA� jadaA� osoby bA�dA�ce na diecie bezglutenowej.
Jest polecana dbajA�cym o liniA� a�� choA� 100 g tej kaszy to 336 kcal (biaA�y ryA? ma 344, a makaron dwujajeczny 373 kcal), ma ona od nich ponaddwukrotnie wiA�cej bA�onnika a�� aA? 5,9 g w 100 g.

Ciekawostki

W sprzedaA?y dostA�pna jest gryka biaA�a czyli najmniej poddana obrA?bce oraz kasza praA?ona caA�a lub A�amana oraz pA�atki, mA�czka i ekstrudaty gryczane. W wielu krajach mA�ka gryczana jest powszechnie uA?ywana przy wyrobie naleA�nikA?w, blinA?w, makaronA?w, gdzie czA�sto stosowana jest jako dodatek do mA�ki pszennej, kukurydzianej, ryA?owej. Ponadto na rynku produktA?w spoA?ywczych znajduje siA� zielona herbata z dodatkiem A�uski, piwo, wino, sosy, makarony, kieA�ki gryczane oraz gryczane wyroby cukiernicze.

Podczas gotowania kaszy gryczanej pamiA�tajmy o wA�aA�ciwych proporcjach: na jednA� miarA� kaszy przypadajA� dwie miarki wody. KaszA� naleA?y gotowaA� na maA�ym ogniu okoA�o 20 minut. NastA�pnie naleA?y jA� pozostawiA�, aby wchA�onA�A�a resztA� wody. Nie ma potrzeby pA�ukania jej przed gotowaniem, a wylewanie nadmiaru wody jest niepotrzebnym traceniem cennych skA�adnikA?w odA?ywczych.
Starszym sposobem przygotowania kaszy jest zalanie jej wodA� i pozostawienie na kilka godzin, aby jA� wchA�onA�A�a. NastA�pnie zalanie jej kolejnA� miarkA� wody i gotowanie na maA�ym ogniu przez 6a��8 minut. Na koniec warto jA� zostawiA� w ciepA�ym miejscu na piecu lub pod koA�drA�, aby maksymalnie zwiA�kszyA�a swojA� objA�toA�A�.

Obrazek: Wikipedia

No Comments

Leave a Comment